انسان از آن جهت که انسان است، دارای یکسری حقوق بنیادین است. این حقوق جنس، مذهب، رنگ، زبان، قومیت، ملیت، جغرافیا نمی‌شناسد و چتر حمایتی و امتیازی است که انسان را به‌گستره‌ی پراکندگی آن بر روی کره زمین، از تعرض مصون نگه می‌دارد.
براساس این تفکر مصلحت‌جویانه و واقع‌گرایانه، اعلامیه حقوق بشر پدید آمد که حداقل‌های حقوق اساسی انسان را در بطن خود جای داده است. این اعلامیه با اینکه به صورت گسترده و فراگیر، مورد استقبال قرار گرفت؛ ولی، در مواردی، در مقام تطبیق و اجرا، با چالش‌ها و سوء تفاهم‌های نیز رو برو بوده است.
نظریه‌پردازان سنت‌گرا، در جهان اسلام، از طیف‌های است که همواره اعلامیه حقوق بشر را مورد حمله قرار می‌دهند و آن را حقیر می‌شمارند و ارمغان غرب می‌دانند که هیچ سنخیتی با اندیشه‌های اسلامی ندارد.
ولی طرح این نظریه، بیشتر از آنکه علمی و دین‌محور باشد، احساسی و مبتنی بر سوء فهم است: اتهام ناهمخوانی، اعلامیه حقوق بشر با آموزه‌های اسلامی، تقریباً فاقد مستندات علمی و دینی است. از 30 ماده اعلامیه حقوق بشر 28 ماده آن تقریبا با آموزه‌های اسلامی مشکلی ندارد، یک ماده، در ظاهر ناسازگار به نظر می‌رسد؛ ولی دقت در روح آموزه‌های اسلامی، آشکار می‌نماید که این ماده، تعارض‌نما است تا داشتن تعارض واقعی، هرچند ممکن است این ماده، با خوانش سنت‌گرایان از اسلام ناهمخوان باشد. در نتیجه، از این میان تنها یک ماده کم کاربرد است که با آموزه‌های دین ناهمخوان است؛ ولی هیچ انسان عاقلی، یک باغ چشم نواز و دل‌انگیز را بخاطر یک درخت خشک، در جای دنج، آتش نمی‌زند.
علاوه براین، تدوین، اعلامیه حقوق بشری که انطباق کاملا با یک دین خاص داشته باشد، امکان پذیر نیست، چرا که در فرض تدوین، آن دیگر اعلامیه حقوق بشر نخواهد بود، بلکه اعلامیه‌ای خواهد بود که حقوق پیروان همان دین را بازتاب می‌دهد؛ ولی منازعه همچنان، برسرجای خود باقی می‌ماند؛ چرا که در آن صورت جدال مذهبی بالاخواهد گرفت. پیروان مذاهب برآمده از دل آن دین، هرکدام خواهند گفت که حقوق انسان همان است که ما می‌گویم نه شما. در نهایت می‌توان گفت اعلامیه حقوق بشر، میراث بشر خسته از رنج، در درازنای تاریخ است؛ نه ارمغان غرب، با اینکه غربی‌ها از آن، در موارد بسیار، استفاده ابزاری می‌نمایند.
بنابراین، اعلامیه حقوق بشر را به مثابه‌ای میراث گران‌بهای بشریت، باید ارج نهاد و به‌مفاد آن پایبند بود. صلح جهانی و همزیستی مسالمت‌آمیز، تنها از همین رهگذر میسر است.